IRUJO AMETZAGA, XABIER / LOPEZ DE LUZURIAGA MARTINEZ, IÑAKI / BELAUSTEGI BEDIALAUNETA, UNAI
0. Hitzaurrea I. Historia hasi aurretik Baskoniako Dukerrira (-1029) 1. Paleolitoa: Harriaren Aroa 1.1. Historia hasi aurretik 1.2. Harri Aroa 1.3. Azken Harri Aroa 1.4. Harrizko hizkuntza 2. Metalen aroa 2.1. Kalkolitoa 2.2. Brontze Aroa 2.3. Burdin Aroa eta zelten sarraldia: Ac-en herrialdea eta Os-en herrialdea 2. Erromanizazioa 2.1. Erromatarrak 2.2. Erromanizazioa 2.3. Inperio baten amaiera: De laude Pampilone 3. Baskonia 3.1. Baskoniako dukerria 3.2. Baskoniako printzerria (670-768) 3.3. Baskoniaren banaketa 3.4. Errozabal, 778 3.5. Erresuma bat erditzen 3.6. Iruñeko lehen erregeak 3.7. Baskoniako printzerria (824-1029) II. Erdi Arotik Aro Modernora (1035-1713) 1. Euskaldunen erresuma nazioarteko lehian (1035-1234) 1.1. Bilakaera politikoa 1.2. Gizartea, ekonomia eta egituraketa politiko-instituzionala 1.3. Kultura eta artea 2. Landa gizartetik hiribilduetara (1235-1522) 2.1. Bilakaera politikoa 2.2. Gizartea, ekonomia eta egituraketa politiko-instituzionala 2.3. Kultura eta artea 3. Nafarroako gerraren itzala (1523-1611) 3.1. Bilakaera politikoa 3.2. Egituraketa politiko-instituzionala 3.3. Gizartea eta ekonomia 3.4. Kultura eta artea 4. Euskal Herriaren kinka bi koroaren pean (1612-1713) 4.1. Bilakaera politikoa 4.2. Egituraketa politiko-instituzionala 4.3. Gizartea eta ekonomia 4.4. Kultura eta artea III. Euskaldunak Historia Garaikidean (1700-2020) 1. Ilustrazioa Euskal Herrian (XVIII): 1.1. Ilustrazioaren hastapenak eta Euskal Herriaren adiskideak 1.2. Gizartea, demografia, ekonomia eta kultura 1.3. Euskal politikagintzaren hastapenak: Konferentziak 2. Iraultzaren ondorioak Euskal Herrian: Gerrak (1789-1876): 2.1. Foruen eta euskal berezitasunen aurkako ?ofentsiba? 2.2. Joera liberalen zabalkundea (1808-1833) 2.3. Tradizionalismoa vs liberalismoa: gerrak etxe barrura sartu zirenekoa (1833-1841) 2.4. Liberal progresistak eta foru erakundeak (1839-1868) 3. Foru erakundeen aboliziotik euskal nazionalismoaren zabalkundera (1840-1931): 3.1. Euskal kulturaren loraldia: Pizkundea 3.2. Modernizazioaren hastapenak 3.3. Euskal Herria, politika eta mende aldaketa 4. Eskubideen aldarrikapena, gerra eta diktadura (1931-1975): 4.1. Hegoaldeko euskal herritarrak, aitorpen (politikoaren) bila (1931-1936) 4.2. Gerra eta euskal Gobernua (1936-1937) 4.3. Irabazleak eta galtzaileak: Francoren diktadura (1937-1975) 5. Euskaldunak egungo munduan (1975-2019): 5.1. Autonomiaren gaineko eztabaida: mende gatazkatsuenaren amaiera 5.2. Euskaldunak milurteko berrian IV. Bibliografia
Jean-Paul Sartrek erdi txantxetan zioen bezala, ?iragana ere alda daiteke, historiagileek etengabe frogatzen dute hori?. Garai bakoitzak bere historia mota osatzen du. Garaipen politiko eta militarren epelean, estatuek iraganari buruzko beren narrazioa zabaldu izan dute, eta hezkuntzaren zein akademiaren bidez egia unibertsaltzat aurkeztu. Hori zama handia dugu oraindik, narrazio edo kontakizunaren monopolio arriskua baitago. Unai Belaustegi, Xabier Irujo eta Iñaki Lopez de Luzuriaga historialariak elkartu eta, euskaratik abiatuz, gure herriaren bilakaera historikoaren sintesia idatzi dute, era dibulgatiboan eta eguneraturik.
